K. K. Baczyński (Kartkówka)

Autorzy: Mencol (notatka), Koen¹ (poprawki)

„Pokolenie”

Utwór składa się z dwóch części:

1. Liryka pośrednia – opis natury

• Szczęśliwy świat natury (motyw arkadyjski) jest skontrastowany z upiornym wymiarem wojny (motyw katastroficzny). Natura jest skażona śmiercią, a spokój i poczucie bezpieczeństwa przestały istnieć.

2. Liryka bezpośrednia – głos jednostki mówiącej w imieniu całego pokolenia.

• Opisuje drastyczny wpływ wojny i jej naturalistyczny obraz (obcięte głowy, wydrapane oczy). Straty wojny mają wymiar materialny i duchowy, pokazują że pozycja człowieka została zniszczona we wszystkich jej aspektach.

Pokolenie Kolumbów - pokolenie pisarzy urodzonych około 1920 roku, których młodość przypadła na czas II wojny światowej. Zamiast normalnego życia musieli walczyć i często ginęli, dlatego nazywa się ich również straconym pokoleniem.

„Z głową na karabinie”

Liryka bezpośrednia – głos żołnierza. Opisuje trzy przedziały czasowe:

• Przeszłość – wspomnienie dzieciństwa i młodości (spokój, beztroska)
• Teraźniejszość – wojna niszczy plany i zmusza do walki; rzeczywistość staje się brutalna, panuje strach i przerażenie
• Przyszłość – przeczucie nadchodzącej śmierci i refleksja nad własnym losem

Występuje kontrast: szczęśliwe dzieciństwo ↔ brutalna wojna

Poezja tyrtejska - literatura patriotyczna, której celem jest zagrzewanie do walki i poświęcenia dla ojczyzny. Nazwa pochodzi od Tyrtajosa – greckiego poety, który VI w. p.n.e. mobilizował wojowników pieśniami bojowymi.

”Elegia o… [chłopcu polskim]”

Elegia - gatunek literacki, najczęściej utrzymany w tonie smutnym, żałobnym i refleksyjnym, poświęcony tematom śmierci, przemijania i cierpienia.

Podmiotem lirycznym utworu jest rodzic, który zwraca się do swojego dziecka – synka, opisując ogrom cierpień, jakie go czekają (obraz niewinnego dziecka ze śmiercionośną bronią w ręku). Mówi on, że marzenia dziecka są przerwane przez wojnę, życie zmusza go do stawienia czoła wszechobecnej śmierci, a patriotyzm i oddanie ojczyźnie stanowią wartość nadrzędną, choć często towarzyszy im strach.

• Nawiązanie do “Trenów” Kochanowskiego - idealizacja dzieciństwa

W utworze obecny jest również motyw matki – Stabat Mater Dolorosa (“stała matka boleściwa”), nawiązującej do Maryi i jej cierpienia pod krzyżem.

Footnotes

1. Marcel ↩